"Sanatsal İfade ve Üretim Alanımızı Savunuyoruz"

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ve kamuoyunun dikkatine;

​Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, yönetmen Bingöl Elmas’ın Kapadokya’daki kültürel hafızayı, yerel tarihi ve çevre mücadelesini konu alan Şiirli Oda’nın İzinde adlı belgesel filmini “başvuru dosyasında yer alan senaryo ve yaklaşım metniyle uyumlu olmadığı” ve “teknik açıdan yeterli bulunmadığı” gerekçeleriyle reddederek film için verdiği yapım desteğini faizi ile geri istedi.

Bakanlık tarafından iletilen resmi evrakta karara gerekçe olarak her ne kadar bu şartlar öne sürülse de yönetmenin yetkililerle yaptığı sözlü görüşmelerde belgeselin “politik bulunması” ve Kapadokya’daki tahribata yönelik Kültür ve Turizm Bakanlığı’nı hedef alan eleştiriler içermesi nedeniyle kabul edilmediğinin dile getirilmesi, resmi yazılı gerekçelerin birer kılıftan ibaret olduğunu gözler önüne serdi. Bakanlığın yasakçı/sansürcü politikalarının ilk örneği bu değil. Sınıflandırma yoluyla gösterim imkânlarının kısıtlanması ve hatta açıkça uygulanan gösterim yasaklarıyla yıllardır karşılaşıyoruz. Son yıllarda birbiri ardına Rojbash, Kanun Hükmü, ve Oy'una Geldik filmlerine getirilen yasaklamalar sinemacıları hizaya çekmeye çalışan aynı sansürcü siyasetin örnekleridir. Bingöl Elmas’ın yaşadığı ise; proje destek süreçlerine ilişkin tarafsızlık şüpheleri ve politik gerekçelerle “kara listeye alınmış” sinemacıların Sinema Destekleme Kurulundaki meslek birliği üyelerine söz hakkı tanınmaksızın değerlendirme dışı bırakıldıkları iddiaları bir yana, destek mekanizmasıyla ilgili şu sorunları da görünür kılıyor: resmi gerekçelerle asıl gerekçelerin uyuşmazlığı, değerlendirme kriterlerinin ve yönteminin keyfiliği, kurulların şeffaflıktan yoksun oluşu. Bu vakanın Kültür ve Turizm Bakanlığının sinema filmi destek süreçlerinde yıllardır süregelen ve kanıksanan sansür/otosansür mekanizmalarını kamusal olarak tartışmaya vesile olmasını umuyoruz.

Kamu desteklerinin, eserlerin tesliminden sonra "politik gerekçelerle" faiziyle geri istenmesi, ekonomik baskı yoluyla sektörü otosansüre zorlayan sistematik bir gözdağı ve cezalandırma yöntemine dönüştü. Oysa düşünce ve sanatsal ifade özgürlüğü anayasal bir haktır. Bunu korumak ve güvence altına almak her şeyden önce devlet kurumlarına düşen bir görev ve sorumluluktur. Eleştiriden arındırılmış, tahrif edilmiş bir gerçeklik dayatması sanatın özüne aykırıdır. Kamu kaynaklarıyla sağlanan sinema destekleri iktidarların ya da bürokratların kişisel veya siyasi beğenilerine göre dağıtılan bir lütuf değildir. Belgesel sinema toplumsal olayları, kamusal politikaları ve kamu kurumlarının uygulamalarını özgün ve eleştirel bakış açılarıyla ele alabilir. Çekim süreçleri bütünüyle öngörülebilir olmadığından filmin senaryosu başvuru dosyasındaki senaryodan farklılaşabilir, birebir aynı kalması beklenemez. Destek süreçlerinin şeffaf, nesnel, hesap verilebilir ve denetlenebilir ölçütlere dayanması; profesyonel ihtiyaçları ve zorunlulukları gözetmesi, her anlamda hakkaniyetli olması beklenir. Bu husus hem sanatçıların sanatsal özgürlüğüne ilişkin yasal güvence, hem de kamu idaresinin ciddiyetine duyulan güven açısından büyük önem taşır.

Öyleyse bu vaka özelinde soruyoruz: 

- Telefon görüşmelerindeki ifadeler ile resmî karardaki gerekçelerin farklı olması, sansür uygulamalarının örtük şekilde yapılmasının sıradan bir uygulamasına mı döndü?

- Filmi teknik açıdan yeterli bulmayan ve senaryoya uygunluğunu tartışan kurul kimlerden oluşuyor; belgesel sinema alanında mesleki yeterlilik ve uzmanlığı olan kişilerden mi oluşuyor?

- Filmin teknik yetersizliğinden kasıt nedir? Hangi standartlara ve ölçütlere dayandırılarak bu yargıya varılmıştır?"

- Bir filmde politik eleştiri yapılması kurula göre filmin yetersizliğine mi işaret ediyor?

Kültür ve Turizm Bakanlığını; bu soruları cevaplamaya ve genel olarak sanatsal üretime ve ifade özgürlüğüne yönelik her türlü sansür kararını geri çekmeye ve sinemacıların mağduriyetlerini gidermeye davet ediyoruz. 

Filmleri sansürlenen ve gösterimi engellenen meslektaşlarımızın yanında olduğumuzu, sinemamızı sansür ve finansal baskı kıskacına teslim etmeyeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz. 

İmzalar:

1. Altyazı Sinema Derneği

2. Documentarist İstanbul Belgesel Günleri

3. FilmAmed Belgesel Film Festivali

4. İşçi Filmleri Festivali

5. KUDA - Kurgucular Dayanışması

6. Özgürlük için Sanat İnisiyatifi

7. Özgür Sanat Meclisi

8. Seyri Sokak

9. Sine-Sen

10. ​​Zîn Kolektif

11. Adil Okay - Yazar

12. Adnan Akdağ - Ses Tasarımcısı

13. Adnan Tataroğlu - Fotoğraf Sanatçısı & Eğitimci

14. A. Haluk Ünal - Hikaye Anlatıcısı & Yönetmen

15. Ahmet Asan - Eğitimci

16. Ahmet Gürata - Öğretim Üyesi

17. Ali Ergül - Yönetmen

18. Ali Taner Baltacı - Yönetmen

19. Alper Şen - Yönetmen

20. Aram Dildar - Yönetmen

21. Arda Kavaklıoğlu - Oyuncu

22. Arîn İnan Arslan - Yönetmen

23. Arzu Filiz Güngör - Fotoğrafçı

24. Aslı Filiz - Yapımcı

25. Asya Leman - Kurgucu & Görsel Sanatçı & Yönetmen

26. Atlas Hakan Özel - Turizm

27. Ayça Çiftçi - Sinema Yazarı & Akademisyen

28. Aykan Özener - Emekli Akademisyen

29. Aylin Kuryel - Akademisyen & Sinemacı

30. Aysel Altun - Emekli

31. Ayşe Ayben Altunç - Yönetmen

32. Ayşe Çetinbaş - Belgeselci

33. Aynur Özbakır - Belgesel Yönetmeni & Kurgucu

34. Aziz Akal - Belgesel Sinemacı

35. Azra Deniz Okyay - Yönetmen & Senarist & Prodüktör

36. Bahar Saner - Fotoğrafçı

37. Belmin Söylemez - Yönetmen

38. Berat İlk - Yapımcı & Yönetmen

39. Berke Baş - Belgesel Sinemacı

40. Berna Güler - Editör

41. Berrak Samur - Yönetmen

42. Bilge Taş - Film Festivalleri Araştırmacısı & Eski Festival Organizatörü

43. Burhan Ökmen

44. Bülent Boral - Yönetmen

45. Can Candan - Belgesel Sinemacı & Akademisyen

46. Can Memiş - Sanat eleştirmeni & Sosyolog

47. Canan Şeten Kesik - Öğretmen

48. Ceylan Özgün Özçelik - Yönetmen

49. Cihad İlbaş - Yönetmen

50. Çağıl Kaya - Müzisyen

51. Çayan Demirel - Belgesel Sinemacı 

52. Çınar Doğan - Sinema Emekçisi

53. Defne Halman - Oyuncu

54. Deniz Büyükkırlı - Senarist

55. Deniz Yeşil -  Belgesel Sinemacı

56. Derya Sağlam - Tiyatro

57. Dilan Engin - Yönetmen

58. Dilek Metin Sert - Kültür-Sanat Emekçisi

59. Diren Keser - Gazeteci & Yönetmen

60. Ebru Aksoy - Belgeselci

61. Ekrem Buğra Büte - Sinema Yazarı

62. Elif Ergezen - Belgesel Sinemacı

63. Emin Alper - Yönetmen

64. Emin Altan - Emekli

65. Emine Emel Balcı - Yönetmen

66. Emine Kart - Fotoğrafçı

67. Enis Rıza Sakızlı - Belgesel Sinemacı

68. Eren Kahraman - Sinemacı

69. Erhan Örs - Kurgucu

70. Erol Mintaş - Yönetmen & Senarist

71. Ertuğrul Mavioğlu - Belgesel Yönetmeni

72. Evrim Kaya - Sinema Yazarı

73. Eylem Şen - Belgesel Sinemacı

74. Faruk Uysal

75. Fatih Pınar - Belgesel Sinemacı

76. Fatin Kanat - Yönetmen

77. Feryal Saygılıgil - Akademisyen

78. Fırat Yücel - Sinema

79. Funda Alp - Senarist

80. Gök Akyel - Sinemacı

81. Gökhan Aktar - Sınıf Öğretmeni

82. Gökhan Yolcu - Fotoğraf Sanatçısı

83. Gül Büyükbeşe - Belgesel Sinemacı

84. Güliz Sağlam - Yönetmen

85. Gülsevil Tüzün - Emekli Araştırmacı

86. Gürşat Özdamar - Yönetmen

87. Hakan Barçın - Belgesel Sinemacı

88. Hakan Bozyurt - Avukat

89. Hakan Gönüllü - Emekli

90. Halil Yetiş - Yönetmen

91. Hande Yelke - Yönetmen

92. Haşmet Topaloğlu - Yapımcı & Yönetmen

93. Hebun Polat - Yönetmen

94. Hevi Nimet Gatar - Yönetmen & Doktora Öğrencisi

95. Hilmi Etikan - Belgesel Sinemacı

96. Hülya Üçpınar - Hukukçu

97. Hüseyin Yılmaz - Fotoğrafçı

98. İmre Azem - Belgeselci

99. İz Öztat - Sanatçı

100. Jeyan Kader Gülşen - Film Yönetmeni

101. Kazım Gündoğan - Belgesel Sinemacı

102. Kazim Taşkın - Reji Asistanı

103. Kemal Alptekin

104. Kemal Çavuşoğlu - Biyolog

105. Koray Kesik - Görüntü Yönetmeni

106. Korkut Akın - Yönetmen & Eleştirmen

107. Kutbettin Cebe - Belgeselci

108. Lisa Çalan - Sinemacı

109. M. Selma Özinanır - Yapımcı & Yönetmen

110. Mahmut Wenda Koyuncu - Belgesel Yönetmeni & Kürator

111. Medet Dilek - Belgesel Sinemacı

112. Mehmet Emin İsi - Sinemacı

113. Mehmet Özer - Fotoğrafçı & Şair

114. Mehmet Sait Şan - Sanat Yönetmeni

115. Melek Ulagay Taylan - 

116. Melis Birder - Belgeselci

117. Merve Yıldıran - Yazar & Yönetmen

118. Metin Avdaç - Yönetmen

119. Metin Ewr - Senarist & Yönetmen

120. Metin V. Bayrak - Felsefeci

121. Mihriban Sezen - Belgesel Yönetmeni

122. Mizgin Arslan - Yönetmen & Child Therapist 

123. Munevvet Antczak - Mimar

124. Murat Ayman - Yönetmen

125. Mustafa Ünlü - Belgesel Sinemacı

126. Müslüm Kabadayı - Eğitimci Yazar

127. Müzeyyen Esmer - Emekli

128. Nadir Öperli - Yapımcı

129. Namık Koçak - Gazeteci

130. Nalan Barbarosoğlu - Yazar

131. Nalan Sakızlı - Belgesel Sinemacı

132. Nazım Dikbaş - Çevirmen

133. Nazmi Kırık - Oyuncu

134. Necati Sönmez - Sinema

135. Neşet Kutluğ - Emekli

136. Nevruzham Orhon - Sigortacı, Emekli

137. Nezahat Gündoğan - Belgesel Film Yönetmeni

138. Nil Kural - Sinema Yazarı

139. Nilgün Yoldaş

140. Nursen Kadayıfçıoğlu - Hekim & Fotoğraf Sanatçısı

141. Nurten Gül - Emekli Memur

142. Oktay İnce - Belgeselci

143. Onur Metin - Gazeteci

144. Orhan Eskiköy - Yönetmen

145. Orhan Toraman - Yönetmen

146. Osman Bayraktaroğlu - Kurgucu

147. Ozan Çağlar - Yönetmen

148. Ömer Leventoğlu - Sinemacı

149. Ömer Tuncer - Belgeselci

150. Önder Esmer - Belgesel Yönetmeni

151. Önder Sertçelik - Öğretmen

152. Özcan Alper - Yönetmen

153. Özcan Vardar - Kurgucu

154. Özcan Yaman - Gazeteci

155. Özkan Küçük - Yönetmen

156. Özlem Sarıyıldız - Belgesel Filmci

157. Özgün Gündüz - Yapımcı & Yönetmen

158. Paşa İmrek - Belgesel Fotoğrafçı

159. Pelin Esmer - Yönetmen & Senarist

160. Pınar Kula - Yardımcı Yönetmen 

161. Rabar Ibrahim Hama Ali - Director

162. Refik Akay

163. Rengin Azizoğlu - Gazeteci

164. Reyan Tuvi - Belgesel Sinemacı

165. Rezan Kaya - Oyuncu

166. Rojhilat Aksoy - Festival Koordinatörü

167. Rûken Tekeş - Yönetmen

168. Selen Çatalyürekli - Belgesel Sinemacı 

169. Semih Dindar - Gazeteci & Belgesel Sinemacı

170. Senem Aytaç - Sinema Yazarı

171. Seray Genç - Sinema Yazarı

172. Serpil Gönüllü - Emekli

173. ​​Serra Akcan - Fotoğrafçı & Videografiker

174. Sevinç Koçak - Editör

175. Seyhan Akın - Yönetmen

176. Sezgin Türk - Yapımcı & Yönetmen

177. Sibel Tekin - Belgesel Sinemacı & Video Aktivist

178. Sibil Çekmen - Akademisyen

179. Sidar İnan Erçelik - Yönetmen

180. Somnur Vardar - Yönetmen

181. Sonay Ban - Akademisyen & Araştırmacı

182. Soner Sert - Yönetmen

183. Sumru - Belgesel Sinema Çalışanı

184. Suzan Demir - Sinema Eleştirmeni & Gazeteci 

185. Süleyman Karaaslan - Ses Kurgucusu

186. Şehbal Şenyurt Arınlı - Belgesel Sinemacı

187. Şeyla Korkut - Belgesel Sinemacı

188. Şirin Bahar Demirel - Yönetmen

189. Şirin Erensoy - Akademisyen

190. Taban Celali - Yönetmen

191. Tamer Temel - Müzisyen

192. Tahir Ün - Görsel Sanatçı

193. Tatlıhan Tuncel - Kurgucu

194. Tayfur Kesik - Fotoğrafçı

195. Tekin Süllü - Arkeolog & Sanat Tarihçisi

196. Tevfik Hoş - Belgesel Yönetmeni & Yerbilimci

197. Tülin Erarslan - Belgesel Sinemacı

198. Ulaş Tosun - Belgesel Yönetmeni

199. Ü. Ufuk Tosun - Aktör & Menajer & Cast direktörü

200. Ümit Kıvanç - Belgesel Sinemacı

201. Yalçın Çıdamlı - Emekli

202. Yağız Köksal - Animatör

203. Yasemin Ertorun - Oyuncu

204. Yasemin Mirik - Fotoğraf Sanatçısı

205. Yasin Ali Türkeri - Yönetmen

206. Yusuf Aslan - Fotoğrafçı

207. Yücel Tunca - Fotoğrafçı

208. Yücel Ünlü - Yönetmen

209. Zafer Ayden - Sinema Emekçileri Sendikası Denetim Üyesi

210. Zeynep Dadak - Yönetmen

211. Zeynep Dinsel - Oyuncu

212. Zeynep Ünal - Yapımcı

213. Zekican Sarısoy - Sinema Yazarı

214. Zöhre Temur - Öğretmen

18 Ağustos 2026, 15:54